Giresun’un Zirvesinde Binlerce Yıllık Buzul Dünyası

Bölgenin bütüncül yapısının korunması ve millî park ya da benzeri bir üst düzey koruma statüsü kapsamında değerlendirilmesi öneriliyor. Giresun’un yaklaşık 3 bin metre yükselti kuşağındaki Karagöl Dağları, yalnızca yüksek dağ gölleriyle değil, bu gölleri meydana getiren buzul jeomorfolojisiyle de önemli bir doğal miras alanı niteliği taşıyor. Aygır Gölü, Karagöl, Camlı Göl, Sağrak Gölü, Bağırsak Gölü ve Kazan Gölü; farklı sirk çanakları, eski buzul vadileri ve moren alanlarıyla aynı dağ kütlesinin parçalarını oluşturuyor. Bölgenin buzul geçmişi uzun süredir bilimsel çalışmaların konusu. Xavier de Planhol ve Turgut Bilgin’in 1964 tarihli çalışması Karagöl kütlesini Kuvaterner buzullaşması ve periglasyal şekiller açısından incelerken, Serin, Dede ve Bayrakdar’ın 2025 tarihli araştırması kuzey kesimde uzunlukları yaklaşık 3 kilometreye ulaşabilen yedi eski buzul vadisine dikkat çekiyor. İnşaat mühendisi Recep Hıdır’ın, mesleki çalışmalarında jeoteknik ve yer bilimleri konularıyla da ilgilenmesinden hareketle; uydu görüntüleri, bilimsel yayınlar ve resmî kaynakları birlikte değerlendirdiği incelemede, Karagöl Dağları’nın tek tek göllerden çok bütüncül bir buzul sistemi olarak ele alınması gerektiği vurgulanıyor. Hıdır’ın değerlendirmesine göre alanın asıl değeri, aynı dağ kütlesi üzerinde çoklu sirklerin, sirk göllerinin, eski buzul vadilerinin, morenlerin ve periglasyal şekillerin birlikte izlenebilmesi. Bu yönüyle Karagöl Dağları, yalnızca bir yayla veya göller bölgesi değil; geçmiş iklim dönemlerinin izlerini taşıyan doğal bir tarih arşivi niteliğinde. Nemrut’tan farkı ne? Türkiye’de yüksek dağ ve göl denildiğinde akla gelen önemli örneklerden biri Bitlis’in Tatvan ilçesi yakınındaki Nemrut Dağıdır. Ancak Nemrut ile Karagöl’ün oluşum hikâyeleri birbirinden tamamen farklıdır. Nemrut, büyük bir volkanik sistemdir. Uzun süren volkanik faaliyetler sonucunda dağın üst bölümü çökmüş ve geniş bir kaldera meydana gelmiştir. Bugün Nemrut Kalderası içinde göller, volkanik oluşumlar ve sıcak su kaynakları bulunur. Başka bir ifadeyle; Nemrut’un hikâyesi ateşle yazılmıştır. Karagöl Dağları’nda ise belirleyici süreç volkanizma değil, buzullaşmadır.

Giresun’un Zirvesinde Binlerce Yıllık Buzul Dünyası Karagöl Dağları, binlerce yıl süren buzul süreçlerinin şekillendirdiği gölleri, sirkleri, eski buzul vadileri ve morenleriyle dikkat çekiyor. Bölgenin bütüncül yapısının korunması ve millî park ya da benzeri bir üst düzey koruma statüsü kapsamında değerlendirilmesi öneriliyor. Giresun’un yaklaşık 3 bin metre yükselti kuşağındaki Karagöl Dağları, yalnızca yüksek dağ gölleriyle değil, bu gölleri meydana getiren buzul jeomorfolojisiyle de önemli bir doğal miras alanı niteliği taşıyor. Aygır Gölü, Karagöl, Camlı Göl, Sağrak Gölü, Bağırsak Gölü ve Kazan Gölü; farklı sirk çanakları, eski buzul vadileri ve moren alanlarıyla aynı dağ kütlesinin parçalarını oluşturuyor. Bölgenin buzul geçmişi uzun süredir bilimsel çalışmaların konusu. Xavier de Planhol ve Turgut Bilgin’in 1964 tarihli çalışması Karagöl kütlesini Kuvaterner buzullaşması ve periglasyal şekiller açısından incelerken, Serin, Dede ve Bayrakdar’ın 2025 tarihli araştırması kuzey kesimde uzunlukları yaklaşık 3 kilometreye ulaşabilen yedi eski buzul vadisine dikkat çekiyor. İnşaat mühendisi Recep Hıdır’ın, mesleki çalışmalarında jeoteknik ve yer bilimleri konularıyla da ilgilenmesinden hareketle; uydu görüntüleri, bilimsel yayınlar ve resmî kaynakları birlikte değerlendirdiği incelemede, Karagöl Dağları’nın tek tek göllerden çok bütüncül bir buzul sistemi olarak ele alınması gerektiği vurgulanıyor. Hıdır’ın değerlendirmesine göre alanın asıl değeri, aynı dağ kütlesi üzerinde çoklu sirklerin, sirk göllerinin, eski buzul vadilerinin, morenlerin ve periglasyal şekillerin birlikte izlenebilmesi. Bu yönüyle Karagöl Dağları, yalnızca bir yayla veya göller bölgesi değil; geçmiş iklim dönemlerinin izlerini taşıyan doğal bir tarih arşivi niteliğinde. Nemrut’tan farkı ne? Türkiye’de yüksek dağ ve göl denildiğinde akla gelen önemli örneklerden biri Bitlis’in Tatvan ilçesi yakınındaki Nemrut Dağıdır. Ancak Nemrut ile Karagöl’ün oluşum hikâyeleri birbirinden tamamen farklıdır. Nemrut, büyük bir volkanik sistemdir. Uzun süren volkanik faaliyetler sonucunda dağın üst bölümü çökmüş ve geniş bir kaldera meydana gelmiştir. Bugün Nemrut Kalderası içinde göller, volkanik oluşumlar ve sıcak su kaynakları bulunur. Başka bir ifadeyle; Nemrut’un hikâyesi ateşle yazılmıştır. Karagöl Dağları’nda ise belirleyici süreç volkanizma değil, buzullaşmadır.

YEREL TARİH ARAŞTIRMACISI : RECEP HIDIR

Kaynak: Haber Merkezi