EGİAD Ege Bölgesi Ekonomik Güvenlik Analizi Raporu hazırladı

“Ege Bölgesi Ekonomik Güvenlik Analizi” raporunu açıkladı.  EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı'nın ev sahipliğindeki toplantıya, Research İstanbul Yönetici Ortağı ve raporun yazarlarından Can Selçuki katıldı. Türkiye genelinde 4 bin 524 ürünün incelendiği araştırmada, Ege Bölgesi'ndeki sekiz ilin ithalat bağımlılıkları ve ekonomik kırılganlıkları değerlendirildi.

EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı, ekonomik güvenliğin yalnızca ulusal politikalarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek İzmir için ortak bir çalışma çağrısında bulundu.

Özhelvacı, “İzmir’in kurumlarıyla, odalarımızla, kalkınma ajansımızla, üniversitelerimizle birlikte, kentimizin kritik bağımlılıklarını ve altyapı kırılganlıklarını ortaya koyan bir İzmir ekonomik güvenlik haritası çıkarmayı ve İzmir’in OVP’deki ekonomik güvenlik tedbirleri için pilot il olmasını öneriyorum. EGİAD olarak bu çalışmaya katkı vermeye hazırız” dedi.

Türkiye'de 312 üründe 10,9 milyar dolarlık ithalat kırılganlığı

Araştırmada Türkiye'nin ithalat yapısı; tedarikçi yoğunlaşması, jeopolitik riskler, alternatif kaynaklara erişim ve ürünlerin ikame edilebilirliği açısından incelendi.

Bileşik Kırılganlık Endeksi kapsamında değerlendirilen 4 bin 524 ürünün 312'sinde yüksek ithalat kırılganlığı ve yüksek ikame zorluğu belirlendi. Bu ürünlerin 2024 yılı toplam ithalat değerinin 10,9 milyar dolar olduğu hesaplandı.

İzmir, Ege ithalatının yüzde 64'ünü gerçekleştiriyor

Raporda İzmir, Manisa, Denizli, Aydın, Muğla, Uşak, Kütahya ve Afyonkarahisar'ın ithalat kırılganlıkları karşılaştırıldı.

Türkiye genelinde il bazlı kırılganlık endeksi ortalaması 0,320 olarak hesaplanırken, İzmir'in endeks değeri 0,308 olarak ölçüldü. Ege Bölgesi ithalatının yaklaşık yüzde 64'ünü gerçekleştiren İzmir'de, özellikle organik kimya girdilerinde yüksek ikame güçlüğü bulunduğu belirlendi.

Ekonomik çeşitlilik, tek başına ekonomik güvenlik anlamına gelmiyor

Özhelvacı, İzmir'in liman altyapısı, sanayi birikimi, üretim kapasitesi ve uluslararası ticaret bağlantılarının önemli avantajlar sunduğunu ifade etti. Bu avantajların korunabilmesi için tedarikçi çeşitliliğinin artırılması, enerji ve su güvenliğinin sağlanması, lojistik altyapının geliştirilmesi ve teknolojik dönüşümün hızlandırılması gerektiğini belirtti.

Ege sanayisi dört farklı kriz senaryosuyla incelendi

EGİAD'ın araştırmasında bölge ekonomisinin küresel gelişmelerden nasıl etkilenebileceğini değerlendirmek amacıyla dört ayrı kriz senaryosu oluşturuldu.

Çin kaynaklı ihracat kısıtlaması, Rusya enerji ve hammadde şoku, küresel deniz taşımacılığı krizi ve bu gelişmelerin eş zamanlı yaşandığı bileşik jeopolitik şok senaryoları üzerinden stres testleri gerçekleştirildi.

Bileşik kriz senaryosunda Kütahya ve Uşak'ın göreli kırılganlık göstergelerinde en yüksek artışın yaşandığı iller olduğu belirlendi. Deniz taşımacılığındaki olası kesintilerin ise bitkisel yağ, yağlı tohum ve yem hammaddelerine bağımlı sektörleri etkileyebileceği kaydedildi.

Çalışmada bu senaryoların gerçekleşmiş ekonomik kayıpları değil, olası krizlerde öncelikle takip edilmesi gereken sektörleri ve tedarik bağımlılıklarını gösterdiği vurgulandı.

İzmir ve Aliağa için yeni yatırım ve altyapı önerileri

Araştırmada ekonomik güvenliği güçlendirmek amacıyla ulusal ve bölgesel düzeyde uygulanabilecek politika önerilerine yer verildi.

Ulusal ölçekte ekonomik güvenlik izleme ve erken uyarı sistemi kurulması, kritik hammaddeler için alternatif tedarikçi ağları oluşturulması, stratejik stok mekanizmalarının geliştirilmesi ve yerli ikame yatırımlarının desteklenmesi önerildi.

İzmir özelinde ise tarım ve gıda lojistiği ile depolama altyapısının güçlendirilmesi, Aliağa'da petrokimya entegrasyonuna yönelik yatırım fizibilitelerinin değerlendirilmesi öne çıktı.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da ekonomik güvenlik ve dayanıklılığa ayrı bir politika başlığı olarak yer verildiğini hatırlatan Özhelvacı, araştırmanın şirketlerin ve kamu kurumlarının riskleri değerlendirmesine katkı sunmasını amaçladıklarını ifade etti.

Kaynak: Bülten.