Türkiye’nin Fındıkta Dünyanın Lideri Olmasını Sağlayan Patozun 50 Yıllık Öyküsü

Fındık ayıklama sürecini köklü bir şekilde değiştiren bu icat, fındık üreticilerine büyük kolaylıklar sağladı ve ülke ekonomisine önemli katkılarda bulundu.

Fındık Ayıklamada Devrim: Patozun Doğuşu

1970’li yılların başlarında, fındık üreticileri için ayıklama süreci oldukça zorlu ve zahmetli bir işti. Samsun, Ordu ve Giresun gibi illerdeki çiftçiler, fındıkları ilkel yöntemlerle ayıklamak zorunda kalıyordu. Ancak Samsun’un Terme ilçesinde yaşayan ustalar Yaşar Polatcan, Aslan Akdoğan ve Mustafa Şahane, bu zorluğu ortadan kaldıracak bir çözüm geliştirdiler. Kendi imkanlarıyla tasarladıkları patoz, fındık ayıklama işlemini kolaylaştırarak, üreticilerin iş yükünü büyük ölçüde hafifletti.

1973-74 yıllarında patozun keşfi ile birlikte, fındık üreticileri adeta bir bayram havasına büründü. Fındıkların günlerce harmanda beklemesine gerek kalmadan hızlı bir şekilde ayıklanabilmesi, bu icadı kısa sürede bölgede popüler hale getirdi. Patozun ünü, o kadar hızlı yayıldı ki, Terme ilçesinden başka yerlere giden vatandaşlar “patozcular” olarak anılmaya başlandı.

Patozun Yarım Asırlık Serüveni ve Gelişimi

Patozun Türkiye’de ilk kullanılmaya başladığı dönemde, çiftçiler fındıklarını ayıklatmak için uzun kuyruklar oluşturuyordu. Yaşar Polatcan’ın oğlu İbrahim Polatcan, o günleri şu sözlerle anlatıyor: “O dönem Türkiye’de sadece bir tane patoz vardı. Herkes kendi fındığını patoza vermek için sıraya girerdi. Biz de mahalle mahalle gezip, fındıkları ayıklardık. Çiftçiler, bizim başka bir mahalleye geçmemizi engellemek için yolu kapatırlardı.”

Günümüzde ise patozlar, büyük bir gelişim göstererek saatte ortalama 2 ton fındık ayıklama kapasitesine ulaştı. İbrahim Polatcan, “Şu anda ihtiyaca göre patozlar oldukça gelişti. Yılda ortalama 30 büyük patoz üretiyoruz. Bu patozlar bakımı yapıldığında ve doğru koşullarda saklandığında 40 yıl boyunca sorunsuz çalışır” diyor. Patozun fındık üretimindeki verimliliği artırdığına dikkat çeken Polatcan, “Patoz olmasaydı fındıkta randıman da olmazdı, çiftçi de bu kadar üretemezdi” diye ekliyor.

50 Ülkeye İhracat: Türk Patozlarının Global Yolculuğu

Yaşar Polatcan’ın başlattığı bu inovasyon süreci, günümüzde uluslararası bir başarıya dönüştü. İbrahim Polatcan ve ailesi, Terme’de kurdukları fabrikada ürettikleri tarım makinelerini 50 ülkeye ihraç ediyor. Polatcan, “Patozun kaşifi olan babam, üretmeyi çok seven bir adamdı. Şimdi onun izinden giderek pirinç fabrikaları yapıyoruz ve Türkiye’deki ilk pirinç fabrikasının makinelerini biz ürettik” diyor.

Günümüzde, Türkiye’nin fındık üretiminde dünyada bir numara olmasında patozun rolü çok büyük. Karadeniz başta olmak üzere Türkiye’nin birçok ilinde hasat edilen fındıklar, bu makineler sayesinde kolayca ayıklanıyor ve ülke ekonomisine kazandırılıyor. Polatcan ailesi, 50 yıllık bu serüveni daha da ileriye taşıyarak, hem Türkiye’de hem de dünya genelinde tarım makineleri üretiminde önemli bir yere sahip olmayı sürdürüyor.