TÜKETİCİ HUKUKU'NDA BANKACILIK İŞLEMLERİ

            Kredi ve kredi kartı sözleşmelerinde, bankalar tarafından asıl alacak ve faiz dışında dosya masrafı, ipotek kaldırma ücreti, yapılandırma ücreti, kredi kartı aidatı, kapama ücreti, komisyon ücreti ve benzeri isimler altında çeşitli ücretler alınmaktadır. Çoğu zaman bireylerin acil kredi ihtiyacı olması sebebiyle sayfalarca tutan kredi sözleşmeleri, detaylı okunmadan üstün körü imzalanmaktadır. Peki gerçekten bu masraflar bankalara ekstra külfet yükleyen ve alınması gereken ücretler midir yoksa bankaların haksız şart olarak vatandaşa fazladan yüklediği ücretler midir?

            28 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile birlikte haksız şartlara ilişkin 93/13/AET sayılı AB Yönergesi iç hukuka aktarılmıştır. Buna göre haksız şart; tüketici ile müzakere edilmeden sözleşmeye dahil edilen ve tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şatlarıdır.

            Bankaların, tüketiciye sunduğu hizmetlerde, faiz dışında tüketiciden alacağı her türlü ücret, komisyon ve masraf Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından belirlenir. Fakat BDDK belirleyeceği bu ücret düzenlemelerinde bakanlığın görüşünü almak ve Tüketici Kanunu'nun ruhuna uygun davranmak zorundadır. Bu durumdan bankanın tacir olduğu ve yaptığı masrafları tüketiciden isteme hakkı bulunduğu anlaşılmakta ise de tüketici hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, bankanın ancak zorunlu, makul ve belgeli masrafları tüketiciden isteyebileceğinin kabulü gerekir.

            6502 sayılı kanunun diğer bir maddesinde ise; tüketici ile imzalanan sözleşmelere istinaden tüketiciden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin, sözleşme eki olarak yazılı bir şekilde tüketiciye verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu bilgilerinin tüketiciye verildiğinin ispatı ise sözleşmeyi düzenleyene, yani bankaya aittir. Bu durumda; banka, tüketici ile imzalayacağı sözleşmelere istinaden isteyeceği masraf ve ücrete ilişkin sözleşme maddelerini, esas sözleşmeden ayrı bir sözleşme olarak düzenlemek ve bu ek sözleşmeyi esas sözleşmeden önce imzalatarak bir örneğini tüketiciye vermek zorundadır.

            Bankalar ile tüketiciler arasında imzalanan önceden hazırlanmış standart sözleşmelerin içeriğine, tüketici etki edememekte ve sözleşme şartları tüketici ile müzakere edilememektedir. Sonuç olarak bu tarz sözleşmelerin haksız şart niteliğinde olan ücretlere ilişkin maddeleri hükümsüz olup haksız şartlar dışındaki maddeleri geçerliliğini korur.

            Bankacılık işlemlerinde hangi masraflar haksız şart niteliğindedir? Sözleşmelerde geriye dönük olarak 10 yıl içinde alınan masraflar iade edilebilir. Kredi kartı aidatları, kredi dosya masrafları, yapılandırma ücretleri, ipotek kaldırma ücretleri ve fazladan alınan faizler bu masraflar arasındadır.

            Bu masrafları nasıl geri alabilirim?

2.000-TL'nin altındaki parasal uyuşmazlıklarda ilçe tüketici hakem heyeti, 2.000-TL ile 3.000-TL arasındaki uyuşmazlıklarda ise il tüketici hakem heyeti kesin yetkilidir. Bulancak Tüketici Hakem Heyeti Bulancak Hükümet Konağı'nda, Giresun İl Tüketici Hakem Heyeti ise Giresun valilik binasında bulunmaktadır.

3.000-TL üzerindeki uyuşmazlıklarda ise dava açmak gerekli olup görevli mahkeme tüketici mahkemesidir.

            Bu iş için gerekli masraflar nelerdir?

Tüketici hakem heyetlerine yapılacak olan başvurularda herhangi bir masraf alınmamaktadır. Yani 3.000-TL'ye kadar olan alacaklar için herhangi bir dava masrafınız olmayacaktır. Fakat 3.000-TL'nin üzerindeki alacaklarınız için mahkemede dava açmanız gerekeceğinden yaklaşık olarak 470,00-TL tutarında bir masrafınız olacaktır. Bu masraf ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre dava açılırken peşin olarak alınmaktadır.